Wat doen de Steunpunten Cultureel Erfgoed?
De Steunpunten Cultureel Erfgoed ondersteunen gemeenten bij het behoud en de duurzame ontwikkeling van het cultureel erfgoed. Het gaat hierbij om gebouwde, groene en archeologische monumenten, cultuurlandschappen, cultuurhistorische en ruimtelijke (her)ontwikkelingen en de positie van erfgoed in de Omgevingswet.
AANSPREEKPUNT
De Steunpunten zijn een aanspreekpunt en opereren als helpdesk voor vragen over cultuurhistorie in brede zin. Dit varieert van vragen over procedures rond aanwijzing tot monument, restauraties of herbestemming tot vragen over vergunningen en subsidie.
De rol van aanspreekpunt en helpdesk is hierbij alleen beschikbaar voor overheden en erfgoedorganisaties. De Steunpunten Cultureel Erfgoed zijn niet beschikbaar voor particulieren.
PLATFORM
De Steunpunten bieden een platform voor afstemming tussen partijen in de regio met betrekking tot het culturele erfgoed. Zo worden er netwerkbijeenkomsten georganiseerd en vinden er activiteiten voor bestuurders plaats. Ook jonge erfgoedambtenaren worden met elkaar in contact gebracht. Sommige steunpunten organiseren een bouwplanoverleg voor rijksmonumenten, waarbij initiatiefnemers en adviseurs samen tot betere plannen voor verbouwing en restauratie proberen te komen.
DESKUNDIGHEIDSBEVORDERING
De Steunpunten delen kennis en bevorderen deskundigheid over gebouwd erfgoed, het cultuurlandschap, archeologie, de uitvoering van de Erfgoedwet en erfgoed in de Omgevingswet. Daarbij wordt ingespeeld op actuele thema’s als de Wederopbouwperiode, Post ’65, verduurzaming van monumenten, bodemdaling en klimaatadaptatie, kerkenvisies of de herbestemming van kerken en andere monumenten. De Steunpunten verspreiden onder andere nieuwsbrieven en organiseren thematische bijeenkomsten en masterclasses.
Over de Steunpunten
In de jaren ’90 van de vorige eeuw besloot het Rijk de verantwoordelijkheid voor monumentenzorg en archeologie over te dragen aan de gemeenten. Om de gemeenten daarbij te ondersteunen kreeg iedere provincie in Nederland zijn eigen Steunpunt Cultureel Erfgoed. De Steunpunten zijn onafhankelijk en hebben allemaal dezelfde basistaken: het geven van informatie, het bieden van een platform en het bevorderen van kennis en deskundigheid.
De Steunpunten vormen een verbinding tussen de landelijke en provinciale overheid en de gemeenten, maar ook met organisaties op provinciaal, regionaal en lokaal niveau. De Steunpunten zijn onderling verbonden via een landelijk dekkend Netwerk Steunpunten Cultureel Erfgoed (NSCE). Het voorzitterschap van het NSCE rouleert. Het Gelders Genootschap voert het secretariaat.
Steunpunten per provincie
Elke provincie heeft een eigen Steunpunt Cultureel Erfgoed, deze is per provincie echter vaak anders georganiseerd of ondergebracht. Hieronder staat een kaartweergave van de Steunpunten Cultureel Erfgoed en hun organisatie (indien van toepassing).
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
1
Steunpunt Monumentenzorg Frylân
2
Steunpunt Cultureel Erfgoed Groningen / Libau
3
Steunpunt Erfgoed Drenthe
4
Steunpunt Cultureel Erfgoed Noord-Holland / MOOI Noord-Holland
5
Steunpunt Cultureel Erfgoed Zuid-Holland / Erfgoedhuis Zuid-Holland
6
Steunpunt Cultureel Erfgoed Utrecht / STAMU
7
Steunpunt Cultureel Erfgoed Zeeland / Erfgoed Zeeland
8
Steunpunt Cultureel Erfgoed Brabant / Stichting Monumentenhuis Brabant
9
Steunpunt Archeologie & Monumentenzorg Limburg
10
Samenwerkingsverband Cultuurhistorie Gelderland / Gelders Genootschap
11
Steunpunt Cultureel Erfgoed Overijssel / Het Oversticht
Samenwerking
Het Rijk en de Provincies
De Steunpunten overleggen regelmatig met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Bovendien is het steunpuntennetwerk aangesloten bij het landelijke kennisnetwerk cultuurhistorie, samen met de RCE en de provincies. Dit landelijke kennisnetwerk organiseert voorlichtingsbijeenkomsten, bijvoorbeeld over wederopbouw, Post ’65, vergunningvrij bouwen en over de Omgevingswet.
Federatie Grote Monumentengemeenten
De Federatie Grote Monumentengemeenten is een netwerkorganisatie waarbij 90 voornamelijk stedelijke gemeenten zijn aangesloten. De Steunpunten adviseren ook de kleinere kernen in landelijk gebied. Samenwerking tussen beide netwerken betekent dat alle gemeenten in Nederland, zowel stedelijk als landelijk, worden bediend.
Andere organisaties
De Steunpunten streven naar samenwerking met zoveel mogelijk relevante erfgoedorganisaties, zowel vanuit de overheid als particulier. Samenwerking met de RCE, IPO, FGM, VNG, de RUD’s en NRF heeft op dit moment prioriteit.
Publicaties
De Steunpunten Cultureel Erfgoed publiceren regelmatig handreikingen of onderzoeken die gemeenten helpen bij het behouden en de duurzaam ontwikkelen van het cultureel erfgoed. Hieronder zijn per thema’s enkele publicaties te raadplegen.
Omgevingswet
- Handreiking: Vormen van erfgoedbescherming in het omgevingsplan
[Steunpunt Erfgoed Noord-Holland / 2024] - Handreiking: Groen erfgoed in het omgevingsplan
[Steunpunt Erfgoed Noord-Holland / 2023] - Handreiking: Op weg naar passende zorg voor beschermde monumenten in hun omgeving
[Gelders Genootschap / 2023] - Handreiking: Handreiking Van Kerkenvisie naar omgevingsplan
[Steunpunt Erfgoed Noord-Holland / 2022] - Handreiking: De landgoederenzone van Holland in het omgevingsplan
[Steunpunt Erfgoed Noord-Holland + Erfgoedhuis Zuid-Holland / 2022]
Monumenten
- Handreiking: Natuurinclusieve monumenten en woongebouwen
[Steunpunt Erfgoed Noord-Holland / 2024] - Handreiking: Aanwijzing gemeentelijk monument
[Steunpunt Erfgoed Noord-Holland / 2022] - Handreiking: Provinciale monumenten
[Steunpunt Erfgoed Noord-Holland / 2020]
Landschap
- Handreiking: Regie op historische waterstructuren
[Steunpunt Erfgoed Noord-Holland / 2025]
Overig
- Handreiking: Handreiking Van Kerkenvisie naar omgevingsplan [Steunpunt Erfgoed Noord-Holland / 2022]
- Handreiking: Joodse begraafplaatsen in Drenthe, een handreiking voor intergraal beheer
[Steunpunt Erfgoed Drenthe / 2019] - Handreiking: Meerstemming Erfgoedbeleid [Steunpunt Erfgoed Noord-Holland / 2025]
Contact
Het Netwerk Steunpunten Cultureel Erfgoed is bereikbaar via het secretariaat of het onderstaande contactformulier.
Postadres Gelders Genootschap
Postbus 68 | 6800 AB Arnhem
Telefoon +31 (0) 26 442 17 42
Email: info@netwerksteunpunten.nl
Website: www.netwerksteunpunten.nl